Bebeklerde kabızlık

Sadece anne sütüyle beslenen bebeklerde “kabızlık rahatsızlığı” daha az görülürken, mamayla beslenen bebeklerde görülme sıklığı daha fazla. Bebeklerde ve küçük çocuklarda kabızlık genelde beslenme alışkanlığından ve duygusal nedenlerden kaynaklansa da, bazı metabolik rahatsızlıklar ve bazı ilaçlar da kabızlığa neden olabiliyor.





Bebeklerde ve küçük çocuklarda en sık görülen rahatsızlıklardan biridir kabızlık…Her bebeğin dışkılama sıklığı farklılık gösterir. Bazı bebekler her gün kaka yaparken bazıları yapamayabilir. Bebeğin dışkısı yumuşaksa, zorlanmadan kaka yapıyorsa, kilo alışı da düzenliyse endişelenmenize gerek yoktur. Uzmanlar, kabızlığın gelişiminde beslenme alışkanlıklarının ve duygusal etkenlerin büyük rol oynadığını ifade ederken, bazen de kabızlığa, bazı metabolik hastalıkların veya bazı ilaçların da neden olabildiğine dikkat çekiyorlar. Lift yönünden zengin besinler ve yeterince su ve sıvı gıdaların alınması kabızlığın gelişmesini engelliyor. Anne sütüyle beslenen bebeklerde kabızlık genelde görülmezken, mamayla ve formül sütle beslenen bebeklerde daha çok görülüyor. Yanlış beslenmenin yanında, hareketsizlik de kabızlığa neden olabiliyor.

Haftalar, aylar, hatta bazen yıllar sürebilen bu sorun belki sadece o anda geçici sıkıntılar yaşatıyor. Ancak uzun süre devam ettiği takdirde yaşam kalitesini oldukça bozan bir sorun. Peki kabızlığı tanımak ve çözüm üretmek için neler yapabiliriz? Konuyla ilgili ayrıntıları Etiler Memorial Polikliniği’nden Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Gökhan Mamur anlattı.



Kabızlık nedir?



Kabızlık, bebeğinizin normalde yaptığı dışkılama sayısında azalma olmasıdır. Kabızlık çeken bebeğin dışkısı çok kuru ve sert olur. Bu durum bebeğinizin dışkılama esnasında çok acı ve zorluk çekmesine neden olur.



Kabızlık genelde neden olur?



Herhangi bir neden bulunamayabilir; ancak genelde beslenme alışkanlığı ve duygusal sorunların kabızlığa neden olduğunu görüyoruz. Yeterince su ve sıvı gıdaların alınmaması, liften yoksun gıdalarla beslenilmesi kabızlık sorununu yaratıyor. Bazen de bazı, metabolik rahatsızlıklar ya da bazı ilaçlar kabızlığa neden olabiliyor. Bebeğin ya da küçük çocuğun yetersiz, az beslenmesi ve hareketsizlikte kabızlığa neden olan diğer etmenlerdir.



Kabızlık neden bir sorundur?



Kabızlık başlayınca olumsuz bir kısır döngü başlar. Kalınbağırsağın sonundaki dışkı sertleştiği ve kakanın normal geçişi engellendiği için kaka bağırsakta kalır. Bu kalış ne kadar uzun sürerse sıkılaşıp kurur ve vücuttan atılması zorlaşır. Sert, kuru dışkıların vücudu terk etmesi son derece ağrılı olduğundan anüs çevresinde ağrılı çatlaklar oluşur. Bu acıyı yaşamamak için küçük çocuk ve bebek tuvaletini yapmak istemeyebilir.



Sadece anne sütü alan bebeklerde kabızlık görülür mü?

0-12 ay arasındaki dönemde yalnızca anne sütü ile beslenen bebeklerde kabızlık genelde söz konusu değildir. Yeni doğan bebeklerde ise kabızlık çok daha az görülür. Bebeğin kaka yaparken yüzünün kızarması normaldir, kabız olduğu anlamına gelmez. Genelde anne sütü alan bebekler daha sık aralıklarla kaka yaparlar. İnek sütü alan bebekler ya da formül mama ile beslenen bebeklerde kabızlık görülme olasılığı daha fazladır.



Anne sütüyle birlikte mamayla da beslenen bebeklerde kabızlık görülür mü?

Hemen, hemen her anne bebeğine anne sütü vermek ister ancak bazen bu mümkün olmayabilir; Bu durumda mamaya geçilir. Mama veya anne sütü ile beslenen bebeklerde, dışkı yine tamamen sulu olabilir ve kabızlık yönünden bebek herhangi bir sorun yaşamayabilir. Ancak bazen dışkı daha yapışık, şekilli ve daha az sayıda olabilir. Dışkılama sayısı günde veya birkaç günde bir kere olabiliyor. Bu yine de kabızlığın olduğu anlamına gelmiyor, yalnızca mama beslenmede yer aldığından şekil ve özellik farklılığı söz konusu oluyor.

Bunların yanı sıra üç aylık olan bebeklerde dışkılama alışkanlığında değişiklikler başlar. Daha düzensiz, birkaç günde bir veya bir günde birkaç kere dışkılama gerçekleştirebilirler. Bu da kabızlık anlamına gelmemektedir.

Kabızlık durumunda dışkının tanımı çok iyi yapılmalıdır. Anne sütü alan bebeklerde dışkılamanın haftada bir, hatta on günde bir olması normaldir. Yeter ki huzursuzluk, karında şişlik, aşırı kusma, beslenmeyi ret etme gibi sorunlar da eşlik etmesin. İnek sütü alan bebekler ya da formül mama ile beslenen bebeklerde kabızlık görülme olasılığı daha fazladır.

Kabızlık için dışkının tek tanımı keçi pisliği şeklinde olmasıdır. Ayrıca, annenin beslenmesinin, süt yoluyla çocuktaki kabızlığa bir etkisi yoktur. Bu durumda anne bebeğine hemen fitil vermemelidir. Öncesinde mutlaka doktoruna danışmalıdır.



Doktorunuz acı çeken ve sıkıntıda olan bebeğinize nasıl bir tedavi uygular?

Bebeğinizin dışkıyla dolu olan bağırsakları, boşalması gerekmekte. Doktorunuz bu durumda bebeğiniz için bazı ilaçlar verebilir.Dışkı çok ileri boyutta barsak içinde kaldıysa lavman gerekebilir. Genelde tüp şeklinde olan bu sıvılar kayganlaştırıcı ve uyarıcı nitelik taşırlar. Bazı şuruplar ise dışkının sulu kalmasını sağlar. Bunların uzun süreyle, kullanımları söz konusu olabilir.

Dışkılama esnasında olası ağrının giderilmesi genelde iki şekilde ele alınır. Birincisi anal bölgeye doğrudan uyuşturucu özellikli kremlerin sürülmesidir. Bu şekilde dışkılama esnasında anal mukoza uyuştuğundan bebeğin ağrı hissetme olasılığı azaltılmaktadır ve dolayısıyla bir sonraki sefere daha korkusuz bir şekilde boşaltım gerçekleşecektir. İkincisi ise gaitanın yumuşak olmasıdır. Böylece gaitanın çeşitli şuruplarla yumuşatılmasıyla anüs çevresi daha az acıyacak ve bebeğin acı çekme korkusunu yenmesinde faydalı olacaktır.



Kabızlık problemi olan 6 ay üstündeki bebek nasıl beslenmelidir?

Günlük tüketilen sıvı miktarı artırılmalıdır ancak tek başına sadece bunu uygulamak etkili değildir. Diyet lifi ile sıvı miktarı orantılı olmalıdır. Her 60 ml sıvı için 1 gram lif şeklinde ayarlanmalıdır. Yapılan çalışmalarda besinlerden alınan sıvının, içeceklerden alınan sıvıya göre, dışkı kıvamı ve sıklığı üzerine daha etkili olduğu saptanmıştır. İkinci adımda, fiziksel aktivitenin artırılması, barsak hareketlerini de arttırdığından dışkının barsak cidarında ilerlemesini kolaylaştırır. Yürümeye başlamış süt çocuklarında hareketin arttırılması faydalı olabilir. Ancak bu da tek başına etkili değildir. Diğer değişikliklerle birlikte kombine edilmelidir.

Üçüncü adımda, emilebilen ve emilemeyen karbonhidrat tüketiminin arttırılmasıdır. Bu tür karbonhidrat tüketimi özellikle bir yaş altındaki bebekler için faydalıdır. Özellikle taze elma, erik ve armut suyu gibi meyve suları bebeklerde kabızlık durumunda etkilidir.



Diyet lifinin arttırılması küçük çocuklarda ve bebeklerde kilo kaybına neden olabiliyor. Bu konuda nelere dikkat edilmesi gerekiyor?

Diyet lifinin artırılması çocuklarda kilo kaybına neden olabilir. Çünkü lifli besinler genellikle az ya da orta düzeyde kalori içerirler. Örneğin tahıllarda 4 gram lif sağlayan miktar ortalama 90 kaloridir, kuru baklagillerde 5 gram lif sağlayan miktar 95 kaloridir. Et, süt ve yağda ise lif yoktur. Dolayısıyla eğer çocuk kabız diye lif içermeyen besinler kaldırılıp sadece lifli besinler diyette artırılırsa çocukta büyüme ve gelişme süreci olumsuz yönde etkilenir. Bu sebeple öncelikle çocuğun, temel besin maddelerini normal düzeyde tüketmesi sağlandıktan sonra tedavi için gerekli eklemeler yapılmalıdır.



Doktorunuza ne zaman başvurmalısınız?

· Kabızlık süresi 3 haftayı geçmişse,

· Dışkılama için normal ıkınma yeterli gelmiyorsa,

· Anüs çevresinde küçük ağrılı çatlaklar varsa,

· Hemoroid (basur) gelişirse doktorunuza mutlaka başvurmalısınız.